BrainHearing, Oticon'un 2015'ten beri uyguladığı ve işitmeyi yalnızca kulakla değil, beyindeki anlama süreçleriyle birlikte ele alan yaklaşımıdır. Dört temel hedefi vardır: işitme kaybıyla bozulan işitsel süreçleri desteklemek, gürültüde anlamayı sağlayan konuşma ipuçlarını yakalamak, dinleme eforunu azaltmak ve bilişsel süreçleri destekleyerek demans gibi ikincil risklerin önüne geçmek.
Bu rehberde öğrenecekleriniz
- Ses kulaktan beyne hangi aşamalardan geçerek ulaşır?
- İşitme kaybı anlama, yön bulma ve dinleme eforunu nasıl bozar?
- BrainHearing felsefesinin 4 temel hedefi ve gerektirdiği teknolojiler
- Velox platformu ve OPN cihazlarındaki çift işlemcili yapı
- Seçici dikkat nedir; 2019 EEG çalışması ne buldu?
- BrainHearing 2.0'ın aşamalı işitme modeli
Normal işiten insanlarda kulaklar, sesleri almak ve beyne iletmekle yükümlüdür. Dış kulak sesleri toplar; orta kulaktan geçen ses dalgaları titreşim halinde iç kulaktaki kokleaya (salyangoza) aktarılır. Koklea, içindeki tüy hücreleri sayesinde fiziksel titreşim halindeki ses dalgalarını elektriksel sinyallere dönüştürür ve ses sinyallerinin beyne yolculuğu başlar. Elektriksel sinyaller işitme sinirinden başlayarak koklear çekirdeklere uğrar ve beyin sapında çaprazlama yapar: sağ kulağın bilgileri sol tarafa, sol kulağın bilgileri sağ tarafa geçer.
İşitme: Kulaktan Beyne Bir Yolculuk
Bu yolculuğu bir fabrikanın üretim bantlarına benzetebiliriz. Her bantta ürüne bir parça eklenir ve ürün son bantta son halini alır. İşitme sisteminde de durum böyledir: kulaktan beyne giderken uğranılan her durakta sesler temizlenir ve anlam kazanmaya başlar; beyne ulaştığında son halini alır ve anlamlandırılır.
İşitme Kaybı Beyni Nasıl Etkiler?
İşitme kaybıyla birlikte kulak daha az işitmeye başlar; ancak sistemde meydana gelen tek hasar bu değildir. Kulağın bozulması, işitme üretim bandının da yavaş yavaş bozulmasına ve beyne giden seslerin kalitesinin azalmasına yol açar.
İşitme kayıplı bireyler, iletişim sırasında "anlamak" için normal işitenlere göre daha fazla çaba harcar. Gün içinde işlerine harcayacakları enerjiyi anlamaya harcadıkları için akşam eve döndüklerinde normal işitenlere göre çok daha yorgun hissederler.
Ayrıca işitmeyle ilgili bilgiler beyinde yalnızca işitme alanlarına ulaşmaz. İşitme süreci; dikkat ve hafıza gibi farklı bilişsel süreçleri de beraberinde getirir, hatta bazı şarkılarda duygulanmamız veya köpek havladığında korkmamız gibi duygu merkezlerini de tetikleyebilir.
BrainHearing Felsefesi ve 4 Temel Hedefi
İşitme, yalnızca kulakla ilgili olmayan çok yönlü ve karmaşık bir süreçtir; işitme kaybı olduğunda bu yapıların tamamı etkilenir. Oticon 2015 yılından beri bu gerçekten yola çıkarak yalnızca kulağa değil, işitme kaybından etkilenen diğer bilişsel süreçlere de destek olmaya gayret ediyor ve bu yaklaşımı bir "felsefe" ve "bakış açısı" olarak BrainHearing adıyla konumlandırıyor. BrainHearing felsefesini 4 ayaklı bir masaya benzetebiliriz:
İşitsel Süreçleri Desteklemek
İşitme kaybı sonrası bozulan, kulaktan beyne uzanan işitme üretim bandını desteklemek.
Konuşma İpuçlarını Yakalamak
Özellikle gürültüde anlamamızı sağlayan ve klasik cihazlarla yakalanamayan konuşma ipuçlarını işitme kayıplı bireylere de kazandırmak.
Dinleme Eforunu Azaltmak
Beynin seslere anlam vermek ve iletişim kurmak için harcadığı enerjiyi koruyarak işitme kayıplıların gün içinde daha az yorulmasını sağlamak.
Bilişsel Süreçleri Korumak
Hafıza ve dikkat gibi bilişsel süreçleri destekleyerek demans gibi girdi yetersizliğinden kaynaklanabilecek ikincil risklerin önüne geçmek.
Velox Platformu ve OPN Teknolojileri
Bu 4 ana hedefin gerçekleştirilmesi amacıyla Oticon araştırma merkezinde, işitme cihazlarının var olan teknolojisinin değiştirilmesi ve geliştirilmesi için çalışmalara başlandı. Yeni teknolojileri destekleyecek güçlü işlemciler gerekiyordu: 2015 yılında çıkarılan Velox platformu ile bir önceki nesilden 50 kat daha hızlı bir işlemci geliştirildi ve bu işlemciyle uyumlu çalışan bir dizi teknoloji sunuldu:
- Open Sound Navigator: Rakiplerden tamamen farklı yeni mikrofon teknolojisiyle 360 derece ses yakalama ve gürültü azaltma teknolojisini birleştirdi
- SpatialNoiseReduction: Daha hızlı ve keskin gürültü azaltımı sağladı
- YouMatic: Kişiye özel uygulama ve ayar imkanlarını artırdı
- Gürültüyü keserken konuşma ipuçlarını koruyan çeşitli ek özellikler
BrainHearing hedefleri ve bu hedefler için gerekli teknolojiler
| BrainHearing Hedefi | Gerekli Teknoloji |
|---|---|
| İşitme bant süreçlerini iyileştirmek | Seslere kısıtlı değil, 360 derece erişim |
| Konuşma ipuçlarını yakalamak | Hızlı ve çok daha etkili gürültü azaltımı |
| Dinleme eforunu azaltmak | Kişiye özel daha fazla ayar imkanı |
| Bilişsel süreçleri (hafıza, dikkat vs.) desteklemek | Daha hızlı çalışacak bir sistem |
Bu teknolojiler, Velox platformuyla tanıtılan OPN model işitme cihazlarında kamuoyuna sunuldu. Bu cihazlara dünyada ilk kez iki işlemci aynı anda yerleştirildi; ana işlemcinin üzerindeki ekstra yükler diğer işlemciye aktarıldı ve ana işlemcinin tek görevi BrainHearing hedeflerini gerçekleştirmek oldu. Bu teknolojilerin işitme kayıplı bireylerin gürültüde anlama, sözel-işitsel hafıza ve dinleme eforu üzerinde etkili olduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur; özellikle gürültüde anlama becerisi, normal işiten insanlarla benzer seviyelere taşınmıştır. Bu kaynaklara Oticon internet sitesindeki "Oticon WhitePapers" bölümünden kolaylıkla ulaşılabilir.
Seçici Dikkat ve BrainHearing 2.0
2019 yılında yapılan ve işitme sektöründe bir ilk olan çalışmada, işitme kayıplı bireylerde işitme cihazının seçici dikkate etkisi araştırıldı. Katılımcılara tam karşılarından ana iletişim görevi verilirken, aynı anda çaprazlarına yerleştirilen bir hoparlörden ikincil bir konuşma yayınlandı; katılımcılardan hem ana göreve hem de birincil dikkatlerini vermedikleri ikincil göreve dair bilgiler istendi. Görevler sırasında EEG ölçümü alınarak bilişsel durum da ölçümlendi. Oticon'un patentli 360 derece çalışan mikrofon teknolojisi açıldığında seçici dikkatte %95 oranında artış elde edildi. Bu bulgu, BrainHearing 2.0 vizyonunun kapısını açtı.
Seçici dikkat, beynin bir kaynağa otomatik odaklanırken diğer çevresel sesleri de hazırda, tetikte tutabilmesidir. Sokakta bir müzik grubunu dinlerken yakındaki bir çocuğun ağlaması veya bir köpeğin havlaması, biraz rahatsız etse bile şarkıyı dinlemenize engel olmaz; beyniniz müziğe odaklanmışken diğer sesleri tamamen yok saymaz. Havlama sesi yaklaşıp tehdit unsuru haline geldiğinde beyin, arka planda tuttuğu bu sesi ön plana çıkarır ve sizi savaş-kaç durumuna geçirebilir. Grup sohbetlerinde iki kişi konuşurken araya giren üçüncü kişinin söylediklerine rahatça adapte olabilmemizin nedeni de insan beyninin 360 derece sese açık olması ve istediği noktaya odaklanabilmesidir.
BrainHearing 2.0 yaklaşımı bu süreci şöyle formülize eder: işitme, nöral kodlama, orient, odaklanma ve tanıma.
- İşitme ve Nöral Kod: İşitme sisteminin kulak kısımları (dış kulak, orta kulak, iç kulak) sesi titreşim olarak alır ve beynin anlamlandırabileceği Nöral Kod'a (elektriksel uyarımlara) dönüştürür. Seslerin akustik özelliklerini içeren bu kodun doğruluğu sonraki aşamaları etkiler; bu nedenle seslerin olabildiğince gürültüden arındırılmış ve net alınması önemlidir
- Orient ve Odaklanma: Sesleri tanımlama ve ayırmada uzmanlaşmış işitsel kortekste tüm ses ortamı temsil edilir ve sesler kafada şekillendirilir; odaklanma aşaması, seçici dikkatin etkili çalışma sürecini kapsar
- Tanıma: Beyin, sesi anlamlandırmak için mevcut işleyen hafızayı kullanır. Konuşmayı anlama, dikkat edilen kaynağı değiştirme ve ezberleme gibi karmaşık bilişsel süreçler bu aşamada gerçekleşir; diğer duyulardan gelen bilgiler de işitmeyle birleştirilerek beyin bütüncül yorumlama yapar
BrainHearing nedir?
Oticon'un 2015'ten beri uyguladığı; işitme kaybında yalnızca kulağı değil, anlamayı, dinleme eforunu ve hafıza, dikkat gibi bilişsel süreçleri de destekleyen yaklaşım ve felsefedir.
BrainHearing'in 4 temel hedefi nedir?
Bozulan işitsel süreçleri desteklemek, gürültüde anlamayı sağlayan konuşma ipuçlarını yakalamak, dinleme eforunu azaltmak ve bilişsel süreçleri destekleyerek demans gibi ikincil risklerin önüne geçmek.
İşitme kaybı sadece az duymak mıdır?
Hayır. Kulaktaki eksiklik kulaktan beyne giden işitme süreçlerini de bozar; konuşmaları anlamama, sesin yönünü karıştırma, mesafe kestirememe ve özellikle gürültüde anlamada belirgin zorlanma ortaya çıkar. Cihaz kullanılmadıkça tablo giderek ağırlaşır.
Seçici dikkat nedir, işitme cihazıyla ilişkisi ne?
Beynin bir ses kaynağına odaklanırken diğer çevresel sesleri de hazırda, tetikte tutma becerisidir. 2019'daki EEG ölçümlü çalışmada, Oticon'un patentli 360 derece mikrofon teknolojisi açıldığında seçici dikkatte %95 oranında artış elde edilmiştir.
Doğru Karar İçin Ücretsiz İşitme Testi
İşitme kaybının bilişsel etkilerini beklemeden, İDİS uzmanlarıyla ücretsiz işitme testinizi planlayın.
Randevu Al →OPN model işitme cihazlarını farklı kılan nedir?
Velox platformunun bir önceki nesilden 50 kat hızlı işlemcisini kullanır ve dünyada ilk kez iki işlemci aynı anda yerleştirilmiştir; ana işlemcinin tek görevi BrainHearing hedeflerini gerçekleştirmektir.
İşitme kaybı demans riskini etkiler mi?
Yeterli ve kaliteli işitsel girdi almayan beyin, demansa işitme kaybı olmayanlara kıyasla daha açık hale gelebilir. Sosyal ortamlardan uzaklaşmak da demansı tetikleyebilecek bir diğer unsurdur.
Kaynaklar ve Referanslar
- Alickovic E., Lunner T., Gustafsson F., Ljung L., "A Tutorial on Auditory Attention Identification Methods", 2019, Frontiers in Neuroscience
- Juul Jensen J., "Oticon Opn S Clinical Evidence", 2019, Oticon Whitepapers
- Le Goff N., "Opn Clinical Evidence", 2016, Oticon Whitepapers
- Le Goff N., Jensen J., Syskind Pedersen M., Løve Callaway S., "An introduction to OpenSound Navigator", 2016, Oticon Whitepapers