NEDEN ÇİFT TARAFLI(BİLATERAL) İŞİTME CİHAZI KULLANILMALI
İşitme, ses dalgalarının dış orta ve iç kulak aracılığıyla sinirsel uyarılara dönüşmesi ve beyne iletilmesiyle gerçekleşir. İşitme siniri sinyalleri beyne iletir ve burada tanınabilir ve anlamlı seslere çevrilir. Kulaklarımız ve beynimiz, birlikte çalışarak çevremizdeki sesleri algılar ve anlamlandırır.
Kulağın veya işitme sisteminin herhangi bir kısmı zarar gördüğünde, ses bilgisi beyne düzgün şekilde taşınamaz, bu da çeşitli seviyede ve tipte işitme kaybı olması demektir.
Birçok kişi çift taraflı işitme cihazı kullanmak yerine yalnızca tek kulağında işitme cihazı kullanmanın yeterli olup olmayacağını merak etmektedir. İşitmenin önemli bir bölümünün gerçekleşen beynimizde sistem doğamız gereği çift taraflı çalışır ve sesleri beyin seviyesinde anlamlandırmak için çift taraflı cihaz kullanmak çok önemlidir. [1] Üstelik, işitme kaybı seviyesi kulaklar arasında farklılık gösterebilir ve bu durumda tek kulakta kullanılan cihazdan farklı ayarlara sahip bir başka cihazın diğer kulağı desteklemesi gerekir. Tıpkı gözlerimizde bir bozukluk olduğunda derecesi veya türü ne olursa olsun nasıl her iki göz için de gözlük camı kullanıyorsak ve sadece tek camla net bir görüş elde edemiyorsak, işitme kaybı ve işitme cihazı kullanımı da benzer şekilde her iki kulağın desteklenmesini gerektirir.
ÇİFT TARAFLI İŞİTME CİHAZI KULLANMANIN FAYDALARI;
İşitme kaybında, tek taraflı işitme cihazı kullanımına kıyasla her iki kulağa da işitme cihazı uygulaması; daha dengeli, doğal ve sağlıklı bir işitme deneyimi sunar. Ayrıca;
- Sesin geldiği yönü belirlemeyi sağlar (lokalizasyon becerisi)
Çift taraflı işitme cihazı kullanımı sayesinde sesin hangi taraftan geldiğini tahmin edebiliriz. Özellikle dış ortamlarda, trafikte ve kalabalıkta yön tayinini kolaylaştırması kişinin güvenliğini sağlamaktadır. Tek kulağınıza işitme cihazı takıldığında duyulabilecekler sınırlıdır. Ancak iki taraflı işitme cihazı kullanıldığında, bu aralık tam 360°'ye çıkar. Yani arkanızdan gelen bir sesi bile kolayca fark edebilirsiniz.
- Gürültülü ortamlarda konuşmanın daha rahat ayırt edilmesini sağlar
Gürültülü ortamlarda iki kulakla birden işitme sayesinde konuşulanlar daha iyi anlaşılır. Özellikle sınıf veya amfi gibi ortamlarda eğitim alan çocuk ve gençlerde ya da kalabalık toplantı ortamlarında bulunan yetişkinlerde bu konu çok daha önem arz eder. Sınıf ortamının gürültülü olduğu düşünüldüğünde tek taraflı işitme cihazı kullanılan çocukların akademik, sosyal ve bilişsel gelişimlerinin etkileneceği öngörülebilir. [2]
İki kulağında da işitme kaybı bulunan ve yalnızca tek kulakta işitme cihazı kullanan bireylerde, cihaz kullanılan kulaktan gelen işitsel uyarılar beyne giden yolları aktive ederek bu yolakların güçlenmesini sağlarken işitme cihazı kullanılmayan kulakta oluşan uyarı eksikliği sinirsel bağlantıların zayıflamasına ve zamanla işitsel yoksunluğa (işitsel deprivasyon) neden olabilir. ( Kral vd. , 2012 ) [3]
Çift taraflı işitme cihazı kullanımı nasıl fayda sağlar?
- Doğal dinleme deneyimi sunar
Çift taraflı işitme cihazı kullanımı, beynin her iki kulaktan da bilgi almasını sayesinde çok daha doğal bir ses sağlar.
İki kulaktan aynı anda gelen sesler beyninizde birleştiğinde:
- Sesler daha dolgun,
- Daha net ve
- Daha zengin duyulur.
Bu sayede sesler sadece duyulmakla kalmaz, sesin derinliğini ve doğallığını da hissedilir hale gelir. Özellikle müzik dinlerken ya da kuş sesleri, rüzgâr gibi doğa seslerini duyarken; sesler üç boyutlu bir şekilde algılanır.
Yani ses sanki çevrenizde dolaşıyor gibi gelir – tam da olması gerektiği gibi.
- Dinleme çabasını azaltmayı sağlar
Dinleme çabası, bireyin işitsel uyarana dikkatini vererek anlam çıkarma amacıyla gerçekleştirdiği zihinsel süreç olarak tanımlanabilir. [4] İşitme kaybı yaşayan kişiler için dinlemek oldukça yorucu olabilir [5]. Günlük hayattaki konuşmaları anlayabilmek için daha fazla konsantrasyon ve çaba harcamak zorunda kaldıkları için, bu durum onlarda sık sık zihinsel yorgunluk yaratır [6]. Çift taraflı dinlemek tek taraflı dinlemeye göre konuşmaları ayırt etmeyi kolaylaştırır ve buna bağlı olarak dinleme çabasını azaltmaktadır.
Pek çok işitme kaybı yaşayan kişi, işitme cihazı kullanmaya başladıklarında kulaklarının tembelleşeceğinden endişe duyar. Bu, oldukça yaygın ama aslında bilimsel temeli olmayan bir inanıştır. Aksine çift taraflı işitme cihazı kullanmak her iki kulağı da aktif ve sağlıklı tutmakta rol oynar, kelimeleri ve sesleri daha iyi tanımanıza yardımcı olur.
İşitmenizle ilgili sorunlar yaşıyorsanız, işitme sağlığınızın kontrolünün sağlanması ve problemin tespit edilmesi sağlığınızı ve yaşam kalitenizi iyileştirmenin ilk adımıdır.
KAYNAKÇA:
Holmes, A. E. (2003). Bilateralamplificationfortheelderly: Are two aids beter than one?. International Journal of Audiology,↩
Söylemez, E. (ed) (2024). Ebeveynler için Yenidoğan İşitme Taraması. Özgür Publications. DOI: https://doi. org/10.58830/ozgur.pub489. License: CC-BY-NC 4.0
Kral A, Hubka P, Heid S, Tillein J. Single-sided deafness leads to unilateral aural preference within an early sensitive period. Brain. 2013 Jan;136(Pt 1):180-93. doi: 10.1093/brain/aws305. Epub 2012 Dec 11. PMID: 23233722.
Wingfield A. Comment from Dr. Arthur Wingfield. Int J Audiol. 2014 Jul;53(7):442-4; discussion 444-5. PMID: 25035877.
Kramer, SE, Kapteyn, TS ve Houtgast, T. (2006). Mesleki performans: Normal işiten ve işitme engelli çalışanların Amsterdam İşitme ve Çalışma Kontrol Listesini kullanarak karşılaştırılması: Çalışma Çalışması: İşitme ve Çalışma için Amsterdam Listesi kullanılarak normal işitsel veya değiştirilmiş çalışanların karşılaştırılması. Uluslararası Odyoloji Dergisi , 45 (9), 503–512.
Hétu, R., Riverin, L., Lalande, N., Getty, L. ve St-cyr, C. (1988). Mesleki işitme kaybıyla ilişkili engelin nitel analizi. British Journal of Audiology , 22 (4), 251–264.
Ody. Gizem Akça
